Utrata dowodu osobistego, wyciek danych z internetowego serwisu czy wiadomość o nieznanej pożyczce mogą być sygnałem poważnego zagrożenia. Przestępcy potrafią wykorzystać cudze dane do zaciągania zobowiązań finansowych bez wiedzy i zgody ich właściciela. Sprawdź, jak rozpoznać próbę oszustwa, gdzie zweryfikować swoją sytuację i jakie działania podjąć, aby ograniczyć ryzyko strat.
Wyłudzenie kredytu na skradzione danepolega na wykorzystaniu cudzej tożsamości w celu uzyskania kredytu, pożyczki lub innego zobowiązania finansowego. Do przestępstwa może dojść po kradzieży dokumentu, wycieku danych czy przejęciu konta internetowego. Choć sam numer PESEL nie daje automatycznie możliwości zaciągnięcia kredytu, połączenie różnych informacji o danej osobie może ułatwić oszustwo.
Kradzież danych osobowych a kredyt – jak rozpoznać próbę wyłudzenia?
Kredyt na skradzione dane może zostać zaciągnięty bez Twojej wiedzy. Instytucje finansowe stosują co prawda procedury weryfikacji klientów, ale nie eliminują one całkowicie ryzyka nadużyć. Dlatego nawet jeśli nie doszło do fizycznej utraty dokumentu, zwróć uwagę na nietypowe sygnały. Twój niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim:
- wezwanie do zapłaty raty lub spłaty pożyczki, której nie zaciągałeś,
- nagła informacja o zawarciu umowy kredytowej, otwarciu rachunku lub przeprowadzeniu weryfikacji kredytowej,
- wiadomość od firmy windykacyjnej dotycząca nieznanego zobowiązania,
- powiadomienia o próbach logowania, zmianie danych kontaktowych lub operacjach, których nie wykonywałeś,
- utrata dowodu osobistego, podejrzany kontakt dotyczący danych osobowych albo informacja o wycieku danych.
Jak sprawdzić, czy ktoś wziął kredyt na moje dane?
Aby sprawdzić, czy ktoś zaciągnął zobowiązanie na Twoje dane, pobierz raport z Biura Informacji Kredytowej (BIK). Znajdziesz w nim informacje o widocznych zobowiązaniach kredytowych oraz zapytaniach składanych przez instytucje finansowe.
Warto również sprawdzić powiadomienia z banku i zweryfikować podejrzaną korespondencję bezpośrednio u jej nadawcy. Jeśli zauważysz nieznany kredyt lub zapytanie, niezwłocznie skontaktuj się z daną instytucją i zgłoś podejrzenie oszustwa.
Co zrobić po kradzieży danych osobowych?
Jeżeli podejrzewasz, że ktoś wziął kredyt na Twoje dane nie ignoruj korespondencji ani wezwań do zapłaty. Szybka reakcja może ograniczyć skutki oszustwa. Nie uznawaj automatycznie długu za własny i nie wpłacaj pieniędzy wyłącznie po to, by zakończyć kontakt z windykatorem. Najpierw ustal, kto udzielił finansowania i na jakiej podstawie.
Co zrobić po kradzieży danych osobowych?Zakres potrzebnych działań zależy od tego, czy fizycznie straciłeś dokument, przechwycono Twój numer PESEL, czy doszło już do próby zaciągnięcia zobowiązania.
- Zastrzeżenie dowodu osobistego po kradzieży
Zgłoś utratę dokumentu w odpowiednim urzędzie lub za pośrednictwem aplikacji mObywatel. Jeśli dokument został skradziony, zawiadom policję. Zastrzeż dokument również w banku.
- Zastrzeżenie numeru PESEL
Możesz to zrobić w mObywatelu, przez serwis gov.pl lub w urzędzie gminy. Zastrzeżenie utrudnia wykorzystanie numeru PESEL do określonych czynności finansowych, w tym zawarcia umów kredytowych.
- Kontakt z bankiem lub firmą pożyczkową
Jeśli otrzymasz informację o nieznanym zobowiązaniu, zgłoś, że nie zawierałeś umowy i zażądaj wyjaśnienia sprawy. Poproś o zabezpieczenie dokumentacji oraz danych dotyczących procesu weryfikacji.
- Zawiadomienie organów ścigania
Podejrzenie przestępstwa zgłoś policji. Zachowaj umowy, wiadomości, wezwania do zapłaty i potwierdzenia kontaktu z instytucjami.
- Zabezpieczenie dostępu do usług
Zmień hasła do poczty elektronicznej i bankowości, włącz uwierzytelnianie wieloskładnikowe, a w razie potrzeby skontaktuj się z bankiem w sprawie blokady instrumentów płatniczych.
Jeśli otrzymałeś wezwanie do zapłaty, złóż reklamację w instytucji, która zgłasza roszczenie i wyraźnie zakwestionuj zawarcie umowy. W razie sporu możesz skorzystać z pomocy rzecznika finansowego.
Jak zabezpieczyć się przed wyłudzeniem kredytu?
Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka kradzieży tożsamości, ale można znacznie utrudnić przestępcom wykorzystanie danych. Przede wszystkim regularnie kontroluj swoją sytuację finansową i ograniczaj zakres informacji udostępnianych w internecie. Pamiętaj o kilku zasadach:
- zastrzeżenie numeru PESEL – utrzymuj je profilaktycznie i cofaj wyłącznie, gdy jest to niezbędne do wykonania konkretnej czynności, np. zawarcia umowy,
- bezpieczne korzystanie z sieci – nie klikaj podejrzanych linków, nie podawaj kodów autoryzacyjnych i nie instaluj aplikacji na polecenie niezweryfikowanych rozmówców,
- monitorowanie informacji kredytowych – okresowo sprawdzaj raport BIK i zwracaj uwagę na nieznane zapytania oraz zobowiązania.
- zastrzeżenie karty – jeśli zgubisz kartę płatniczą lub podejrzewasz jej przejęcie, niezwłocznie ją zastrzeż (możesz to zrobić bezpośrednio w oddziale banku, przez aplikację mobilną, bankowość elektroniczną, infolinię lub pod numerem (+48) 828 828 828, pod którym działa System Zastrzegam.pl prowadzony przez Związek Banków Polskich).
Pamiętaj, że najważniejsze jest szybkie reagowanie na sygnały ostrzegawcze. Zastrzeżenie dokumentu lub numeru PESEL, kontrola raportu kredytowego i niezwłoczne zgłoszenie podejrzanej umowy mogą pomóc ograniczyć skutki oszustwa. Jeśli pojawi się nieznane zobowiązanie, działaj bez zwłoki i dokumentuj każdy kontakt z instytucją finansową.
